• Dat is dé missie van Sven Romkes, diversiteitsspecialist en cabaretier. Als het over de Participatiewet gaat, windt hij zich op. ‘Die wet is een draak.’
    Sven Romkes werkt als diversiteitsmedewerker bij ABN Amro en is in zijn vrije tijd cabaretier. Die scheiding tussen werk en privé is overigens niet strikt. Hij gebruikt regelmatig humor om een boodschap over zijn werkterrein over te brengen. Zo gaf hij tijdens een congres van MVO-Nederland een speech over diversiteit als ‘sit down comedian’ omdat hij naar eigen zeggen ‘stand-up comedian maar twintig seconden volhoudt’.
    Wie Romkes vloeiend hoort spreken, merkt aan niets dat hij aan één kant hersendood is. Vanwege zijn rolstoel, echter, ziet iedereen direct de gevolgen van het defect dat hij opliep door een hersenbloeding vlak na zijn geboorte. Romkes is overigens allesbehalve beperkt in zijn ambitie en wilskracht. Op jonge leeftijd ging hij voor een loopbaan als leerkracht, ondanks dat hij, door zijn beperking, moeilijk orde kan houden. Dit werd dan ook geen succes. Toch gaf hij niet op en ontwikkelde zich tot communicatieadviseur. Om in 2012 definitief zijn droombaan te vinden: voorvechter voor meer arbeidsgehandicapten bij ABN Amro in Amsterdam.

    Je woont in Assen en moet om vijf uur opstaan om op tijd op je werk zijn. Hoe kwam je er in hemelsnaam bij om op deze baan te solliciteren?

    ‘ABN Amro had mij gespot in een databank met arbeidsgehandicapt talent. Ze vroegen mij om te solliciteren. Toen was overigens nog niet duidelijk dat ik in Amsterdam terecht zou komen.

    “OP MIJN CV STAAT HOE JE MET MIJ MOET OMGAAN”

    In antwoord op hun verzoek, heb ik een sollicitatiebrief gestuurd, compleet met cv. Dat bestaat bij mij uit drie kantjes over mijn werkervaring, opleidingen en beperkingen. Dit laatste is een soort van gebruiksaanwijzing. Er staat in hoe je met mij kunt omgaan.’

    Dat zouden meer mensen moeten doen…

    ‘Iedereen is beperkt maar bij ons zie je het meteen. Het zou best handig zijn om ook bij “normale mensen” te weten welke beperkingen ze hebben.’

    Maar je kwam dus goed voorbereid op de sollicitatie…

    ‘Te goed. Die sollicitatie was mijn slechtste ooit. Op advies van anderen over wat banken zouden willen probeerde ik masculien, zelfbewust en assertief over te komen. Ik wilde heel graag! De feedback die ik kreeg, was: solliciteer alstublieft opnieuw, maar dan als jezelf. En ze namen me na die tweede keer aan. Voor de functie die ik ambieerde, moest ik alleen wel naar Amsterdam.’

    Waarom wilde je zo graag dat je daar een lange reis voor over hebt?

    ‘Ik zie het als een missie om meer mensen zoals ik in gewone functies te krijgen. ABN Amro bood hier de ruimte voor. In een jaarverslag las ik dat het aannemen van meer mensen met een beperking een speerpunt was van de bank. Maar vaak blijft het bij zo’n zinnetje op papier. Dus stelde ik voor: ik wil daar wel inhoud aan geven. Het antwoord was: doe je best, we zien wel hoe ver je komt. Hoewel ik geen hr-ervaring had, kreeg ik een vrijgeleide om deze functie in te vullen. Dat doe ik nu. We plaatsen jaarlijks zo’n dertig arbeidsgehandicapten bij ABN Amro.’

    Waar komt die sterke drijfveer vandaan?

    ‘Ik heb te vaak gezien dat talent onbenut bleef, bijvoorbeeld bij mijn eerste vriendin die is overleden. Ik kan het moeilijk aanzien dat mensen onnodig ongelukkig worden. Ik geloof dat je dit deels kunt tegengaan door mensen uit huis te halen en te laten werken. Dat geeft het leven betekenis. Van afhankelijk je hand ophouden, wordt niemand gelukkig.’

    Een spannende baan met alle onzekerheden die daarbij horen is dus uiteindelijk ook beter voor gehandicapten?

    ‘Je ziet dat mensen gelukkiger en gezonder worden als ze op niveau meewerken en de werkgever en de collega’s rekening houden met de beperkingen.

    “HEEFT EEN GEHANDICAPTE OOK RECHT OP VAKANTIEDAGEN?”

    Dit spreekt niet voor zich. Mensen zijn het niet gewend. Zo vroeg iemand mij eens in alle ernst: “Heeft een gehandicapte ook recht op vakantiedagen?”’

    Hoe zorg je er bij ABN Amro voor dat de arbeidsgehandicapten goed in het normale proces worden ingepast?

    ‘We begeleiden dat op allerlei manieren. Onder meer met het door ons opgerichte B-Able. Mensen met een beperking kunnen via dit netwerk kennis uitwisselen of trainingen volgen. Ook proberen we functies aan te passen, zodat talent gemakkelijker is in te passen. Job crafting, noemen we dat.’

    Wat is volgens jou de belangrijkste voorwaarde voor succes?

    ‘Het bedrijf moet tijd vrij maken om het aannemen van arbeidsgehandicapten in goede banen te leiden. En ze moeten inzien dat het hen meerwaarde oplevert.’

    Welke meerwaarde is precies?

    ‘Arbeidsgehandicapten die willen werken, zijn doorgaans zeer gemotiveerd. Vanwege de tegenslagen die ze hebben moeten overwinnen, hebben ze meestal veel relativerings- en improvisatievermogen. Als ze, ondanks hun beperkingen, presteren, dan stimuleert dit succes anderen extra om nog meer te presteren of harder te werken. (Met een knipoog:) Normale medewerkers willen natuurlijk niet voor ons onderdoen.’

    Ook een breed draagvlak bij het management lijkt mij een voorwaarde. Je ziet bij bedrijven vaak vooral veel mooie MVO-woorden…

    ‘Dat geldt niet voor ABN Amro. Ook uit daden blijkt de betrokkenheid. Het topmanagement ondersteunt het aannemen van arbeidsgehandicapten met een centraal budget en targets. En als er weerstand komt dan staan onze topmanagers voor deze afspraken.’

    Waar zat die weerstand, bijvoorbeeld?

    ‘In de commerciële tak van de bank. Daar vonden ze het spannend om mensen met een beperking naar klanten te sturen. Dat dit best kan, bewijzen onze kandidaten. Soms merkt een klant pas na verloop van tijd dat iemand een arm mist, blind is of een vorm van epilepsie heeft.’

    Kunnen arbeidsgehandicapten alles?

    ‘Het is lastiger om ze te plaatsen in tijdvretende topfuncties die voor gewone medewerkers al ongezond zijn. Deze doelgroep moet doorgaans wat meer rekening houden met de energiebalans.’

    Hoe kunnen we ervoor zorgen dat meer arbeidsgehandicapten een gewone baan krijgen?

    ‘Door ze te stimuleren om een zelfstandiger bestaan te leiden met meer verantwoordelijkheid. Een deel van het probleem is dat gehandicapten jarenlang zijn gepamperd. Een keuringsarts van het UWV zei direct na mijn studie: “Gefeliciteerd met uw Wajong (arbeidsongeschiktheidsuitkering voor mensen met een beperking, red.). We zien u wel weer bij uw pensionering.” Met zo’n behandeling maak je mensen aangeleerd hulpeloos. Ook ouders dragen daar vaak onbedoeld aan bij. Na sportwedstrijden voeren ze hun deelnemende kinderen bijvoorbeeld bananen om energie op te doen na het sporten. Terwijl hun kinderen die best zelf kunnen pellen. Zo kreeg ik na de Ronde van Gieten van een wildvreemde een banaan in mijn mond gestopt.’

    Waardoor ben je zelf niet ten prooi gevallen aan goedbedoeld pamperen?

    ‘Dankzij mijn karakter en mijn ouders die mij los durfden te laten. Verder heb ik de mazzel gehad om op school juffrouw Magda te ontmoeten. Zij zag iets in mij en gaf mij dagelijks van vijf tot zes bijles. Zo ging ik van vmbo- naar hbo-niveau. Verder leerde ze mij tijdens zaterdagse fietstochten om me zelfstandig veilig door het verkeer te bewegen.’

    Je zult wel blij zijn met de nieuwe Participatiewet. Want het uitgangspunt daarin is dat we arbeidsgehandicapten minder moeten pamperen en meer kansen moeten geven. De regering verplicht in die wet werkgevers om arbeidsgehandicapten aan te nemen die het minimumloon of minder verdienen. Mochten werkgevers dit niet doen, dan dreigen boetes. Denk je dat dit gaat helpen?

    ‘Nee. In Duitsland is deze werkwijze ook gestrand. De huidige wet is een draak: veel te ingewikkeld en ze stimuleert de verkeerde dingen.

    “DE PARTICIPATIEWET IS VEEL TE INGEWIKKELD”

    Het wordt aantrekkelijk om tijdelijk Wajongeren te plaatsen. Terwijl hoger opgeleiden na drie jaar hun wettelijke status als arbeidsgehandicapte verliezen. Je ziet de gevolgen nu al. Het aantal arbeidsgehandicapten met een vaste baan daalt. En het aantal arbeidsgehandicapten met een tijdelijke baan neemt weliswaar toe maar veel minder dan verwacht.’

    Heeft de overheid het niet goed begrepen?

    ‘Probleem is dat de politieke motivatie niet zozeer het veranderen van de arbeidsmarkt is maar het terugdringen van uitkeringen. De focus ligt daardoor op arbeidsgehandicapten die het minimumloon kunnen verdienen of minder. Dat zijn vooral de Wajongeren. Dankzij de mogelijke boete krijg je bij werkgevers een afvinkcultuur. Zij focussen op deze groep omdat ze geen boete willen. En weet je wat het ministerie dan zegt? Je moet het ene doen maar het andere ook niet laten… Lekker makkelijk.’

    Je zou verwachten dat de verantwoordelijke staatssecretaris, Jetta Klijnsma, zich in die hoogopgeleide doelgroep kan verplaatsen. Zij heeft zelf met een lichte beperking de top bereikt…

    ‘Zij zegt: hoger opgeleiden hebben de overheid niet nodig, ik heb het ook gered. Ze ontkent daarmee dat er een grote groep hoogopgeleide arbeidsgehandicapten is die een stimulans nodig heeft om in het werkproces te worden opgenomen. Doordat die prikkel in de Participatiewet ontbreekt, is deze wet oninteressant voor bedrijven met veel hoogopgeleiden. Terwijl juist een gehandicapte topmanager bovenin zo’n groot bedrijf een lichtend voorbeeld kan zijn. Gelukkig zeggen bedrijven met hoogopgeleiden zoals die op de Zuidas: we zijn bestuurlijk ongehoorzaam. En we gaan zelf wel voor het duurzaam inpassen van arbeidsgehandicapten in onze bedrijven. In het initiatief Ambitie van Zuid delen we kennis met andere bedrijven. Zo organiseren we een zomerschool, waar je les kunt krijgen over het aannemen van arbeidsgehandicapten.’

    Jij bent een van de docenten tijdens die zomerschool. Merk je daar dat topmanagers het wél begrijpen?

    ‘De beweging van ondernemers en managers die de meerwaarde hiervan inziet, groeit.

    “WE WILLEN NU IETS DOEN VOOR DE MINDER GELUKTE MENSEN’”

    Maar niet iedereen snapt direct waar het om gaat. Een cfo van een groot bedrijf zei tegen mij: “Wij doen heel veel voor succesvolle mensen en willen nu eens wat doen voor de minder gelukte mensen.”’ Ik antwoordde: “Dit minder gelukte mens zegt dat u hier over drie maanden anders over denkt.”’

    En hoe zit het met de CEO van ABN Amro?

    ‘Die heeft het wel begrepen. Je merkt dat hij gelooft in waar hij voor staat. Ik nodigde een blind meisje uit dat bij ons kwam werken naar het ABN Amro Cabaret. Ik trad daar zelf ook op. Ik nam dit meisje mee van de metro maar moest me nog laten schminken. Ik begeleidde haar daarom alvast naar de zaal waar ze, zonder dat ze het wist, Gerrit Zalm ontmoette. Na een geanimeerd gesprek vroeg zij aan hem: wie bent u eigenlijk? Zalm kwam kort daarna schaterlachend in de kleedkamer. Daar zei hij tegen mij: “Ik ben voor het eerst sinds tijden niet herkend en jij weet hoe dat komt.”’

    Auteur: Joost Bijlsma
    Beeld: Frank Groeliken
    Bron: Intermediair Magazine
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s